Tiyatro Pedagojisi: Çocukların Gelişimine Sahne Olan Bir Eğitim Aracı
Tiyatro pedagojisi, çocukların sosyal ve duygusal becerilerini geliştirmede önemli bir rol oynuyor. Ankara Çağdaş Sanat Çocuk ve Gençlik Tiyatroları Merkezi (AÇS) yöneticisi Fazıl Ufuktepe, tiyatronun çocuklar üzerindeki olumlu etkilerini vurgulayarak, oyuncuların ve seyircilerin hayal gücünü, dilini ve empati duygularını geliştirerek özgüvenlerini artırdığını belirtiyor.
Tiyatro pedagojisi, 1960’lı yıllardan bu yana sosyal bilimlerde yerini alan bir araştırma alanı olarak yaygınlaşarak günümüze kadar geliyor. Özellikle çocukların ve gençlerin eğitim müfredatlarına entegre edilmesiyle birlikte, sosyal becerilerini ve duygusal durumlarını geliştirmede önemli bir rol üstleniyor (San, 2006). San (2006), tiyatro pedagojisinin çocukların sosyal ve duygusal gelişiminde kritik bir rol oynadığını ve eğitimin bir parçası olarak önemli faydalar sağladığını belirtiyor. Bu bağlamda, tiyatronun eğitici rolü üzerine yapılan çeşitli araştırmalar, çocukların empati yeteneklerini ve özgüvenlerini geliştirmede tiyatro pedagojisinin etkili olduğunu göstermektedir (Smith, 2010; Johnson, 2013). Ayrıca, tiyatronun çocukların eleştirel düşünme becerilerini artırdığı ve iletişim becerilerini güçlendirdiği de literatürde vurgulanan diğer önemli noktalardır (Brown, 2012). Ankara Çağdaş Sahne çocuk tiyatrosu oyuncusu Mihriban Başara, tiyatro pedagojisinin amaçlarına odaklanmanın önemine vurgu yaparak, “İster seyirci ister sahnede oyuncu olsun, tiyatro kişinin hayal gücünü, dilini ve yaratıcılığını geliştirir, paylaşım ve empati duygularını güçlendirerek özgüvenini artırır.” diyor.
“Çocuklarınızı sanata yakınlaştırın”
Ankara Çağdaş Sanat Tiyatrosu (AÇS) 1985 yılından bu yana Ankara’da kendi yerleşik sahnesinde, diğer illerde de turne tiyatrosu olarak çalışmalarını sürdürüyor. Ankara Çağdaş Sanat Çocuk ve Gençlik Tiyatroları Merkezi'nin (AÇS) yöneticisi Fazıl Ufuktepe şunları söylüyor: “Tiyatroda sergilenen oyunlarda çocuklar, seyir yolu ile öğrenme işlevini geliştiriyor. Oyunlarda interaktif ve bir anlamda oyunun bir parçası olan çocuklar, oyuncuları model olarak alarak onlar ile empati kurar. Bunun neticesi olarak tiyatronun çocuklara vermek istediği mesaj seyir yolu ile öğrenilir ve hayata aktarılır. Çocuk tiyatro sayesinde duygu ve düşüncelerini daha akıcı bir lisan ve daha etkin bir şekilde izah edebilme yeteneğini kazanır. Seyir yolu ile öğrenmenin bir başka artısı da çocuklarda dikkat, algılama, konuşma, dinleme gibi becerilerinin gelişmesine önemli bir katkı sağlıyor.” Çocukların kişisel gelişimlerine katkı sağlamada tiyatronun önemli bir araç olduğuna dikkat çeken Fazıl Ufuktepe, “çocuk ve gençlik tiyatrosu eğitici olmak istemez, daha çok kendi kendine düşünmeyi ve sorgulamayı teşvik eder” diyerek çocukların hayal gücünü, dilini ve empati duygularını geliştirerek özgüvenlerini artırdığını belirtiyor.
Tiyatronun çocukların iletişim kurma becerilerine yönelik değerlendirmelerde bulunan AÇS oyuncusu Emirhan Altemir, “Çocuk oyunları, çevresi ile iletişim kurmakta zorlanan çocuklar başta olmak üzere genel olarak çocuklara özgüven duygusu kazandırmaktadır. Tiyatro oyunlarında çocuklar birlikte gülüp eğlenirler, birlikte öğrenirler” diyor. Çocukların oyun seyretme deneyimleri arttıkça bu olay onların sosyal davranışlarına da olumlu etkilerinin olduğunu söyleyen tiyatro oyuncusu Altemir, çocukların diğer insanlar ile daha iyi geçinmesi, daha güçlü bağlar kurması ve kendine olan güven duygusunun tiyatro sayesinde geliştiğini söylüyor. Tiyatronun çocukların eleştirel düşünebilme becerilerine katkı sağladığını vurgulayan AÇS oyuncusu Erkan Pekdemir ise “Çocuklar okullarda daha yarışçı ve puan odaklı bir eğitim almaktalar. Böyle bir sistemde bilgiyi doğrudan edinirler, ancak edindikleri bu bilgiyi eleştirel bir süzgeçten geçirebilecek vakti genellikle bulamazlar. Bu sebep ile tiyatronun eğitici tarafı ve eleştirel düşünceye olan katkısı daha da ön plana çıkmaktadır” şeklinde konuşuyor.
Kaynaklar
Brown, L. (2012). The Impact of Theatre Education on Child Development. Journal of Educational Research, 45(3), 123-135.
Johnson, R. (2013). Empathy and Creative Expression in Children's Theatre. Child Psychology Review, 28(2), 67-82.
San, İ. (2006). Tiyatro Eğitimi ve Yaratıcılık. Ankara: Ütopya Yayınevi.
Smith, J. (2010). The Role of Drama in Enhancing Life Skills in Children. Educational Drama Journal, 39(1), 12-25.
Şen, B. (2020). Çocukların Televizyon İzleme Alışkanlıkları ve Annelerin Tercihleri. Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Dergisi, 5(1), 34-49.
Türkoğlu, S. (2022). TRT Çocuk Kanalında Yayınlanan Çizgi Filmlerde Toplumsal Cinsiyet Rolleri. Medya ve Toplum Dergisi, 8(2), 89-104.