Çocuklar İçin Güvenli İnternetin Anahtarı: Güvenilir Arama Motorları
jital dünya düzeninde her türlü bilgiye kolayca erişebiliyoruz. Ancak, çocukların olumsuz içeriklerden korunması için güvenli arama motorlarının kullanılması büyük önem taşıyor. Güvenli arama motorları çocukların interneti güvenli ve öğretici bir şekilde kullanmalarını kolaylaştırırken, ebeveynlerin ve eğitimcilerin bu konuda çocuklara rehberlik etmeleri büyük önem taşıyor.
İnternetle en fazla haşır neşir olan demografik grubun çocuklar ve gençler olduğu görülüyor. Küresel nüfusun yüzde 48’i internete bağlanırken gençlerin yüzde 71’i çevrimiçi olduğu belirtiliyor (UNICEF, 2017). Dünya genelindeki tüm internet kullanıcılarının yaklaşık üçte birini 18 yaşın altındaki çocuk ve ergenlerin oluşturduğu tahmin ediliyor. Sonuçlar, çocukların giderek daha küçük yaşlarda internete eriştiği yönünde açık bir eğilim olduğunu gösteriyor. Bazı ülkelerde, 15 yaşın altındaki çocuklar interneti 25 yaşın üzerindeki yetişkinlerle aynı ölçüde kullanıyor. İnternete erişimi olan çocukların önemli bir kısmının giderek daha fazla yalnızlaştığı, kendi alanlarına çekildiği görülüyor.
Erciyes Üniversitesi İletişim Fakültesi Radyo, Televizyon ve Sinema Bölümü Ana Bilim Dalı öğretim elemanı Dr. Burak Ünlü’ye göre, günümüz çocukları ebeveynlerinden daha fazla internet meraklısı ve çoğu zaman kontrolsüz bir şekilde içerik tüketiyorlar. Ülke gündemiyle ilgili çok fazla bilgiye maruz kalıyorlar ve kendilerini sürekli uyarma bağımlısı oluyorlar. Güvenli arama motorları riskli içeriğe erişimin sınırlandırılmasında rol oynamakla birlikte sorunu tamamen çözemiyor. Çocukların internet kullanımı ve güvenliğinin sağlanmasında en önemli unsurun ebeveynlerin ve eğitimcilerin gözetimi olduğunu söyleyen Ünlü, güvenli arama motorlarının çocukların interneti güvenli ve eğitici bir şekilde kullanmalarına yardımcı olduğunu ve yetişkinlerin bu sorumlulukta onlara rehberlik etmesinin önemli olduğuna dikkat çekiyor.
Google güvenli hale getirilebilir mi?
Dünyada ve ülkemizde en yaygın kullanılan arama motorlarından biri olan Google, özellikle öğrenciler ve çocuklar arasında popüler. Bu arama motorunun güvenli hale getirilebileceği bir yöntem olup olmadığını tespit etmekte fayda var. Öncelikle arama motoruna güvenli arama özelliği kazandırarak çocukların daha güvenli bir şekilde arama yapabilmelerini sağlamak gerekiyor. Bilgisayar ve tabletlerdeki internet tarayıcıları için güvenli arama özelliği, www.google.com/preferences menüsü üzerinden etkinleştirilebilir veya devre dışı bırakılabilirsiniz.
Android uygulaması söz konusu olduğunda,
1. Başlamak için Google uygulamasına gidin.
2. Sayfanın sol üst köşesindeki Menü simgesini seçin, ardından Ayarlar'ı ve ardından Hesaplar ve Gizlilik'i seçin.
3. "Güvenli Arama filtresi" başlıklı bölüme ulaşana kadar sayfayı aşağı kaydırarak ilerleyin.
4. Güvenli Arama işlevini etkinleştirmek için uygun onay kutusunu seçmeniz gerekir.
5. Güvenli Arama'yı devre dışı bırakmak için kutunun işaretini kaldırmanız yeterlidir.
iPhone veya iPad uygulaması söz konusu olduğunda,
1. Google uygulamasını açın.
2. Ana ekranın sol üst köşesindeki dişli simgesine dokunun. (Google Asistan’daysanız ana ekrana geri dönmek için aşağı kaydırın.)
3. Güvenli Arama ‘ya dokunun.
4. Akıllı veya Yüksek düzeyli Ayar’ı seçin. Ardından Bitti ‘ye dokunun.
Çocuklar için güvenilir arama motorları
Kiddle arama motoru, çocuklar için geliştirilmiş en başarılı arama motorlarından biri. Arama motoru sonuçlarında çocuklar için tasarlanmış web sitelerine öncelik veren bir sistem uygulamak için Google'ın altyapısından yararlanıyor. Kiddle'ın dikkat çeken bir yönü, arama sonuçlarının belirlenmesinde hem bot uygulamalarının hem de editörlerin yer alması. Sonuç olarak, çocuklar için en uygun içerik sıralamanın en üstünde gösteriliyor ve daha basit, daha anlaşılır içerikler sürekli olarak ön planda yer alıyor (Okumuş, 2021). Google tarafından çocuklar için geliştirilen bir arama motoru olan Kidrex, çocuklara hitap edecek şekilde tasarlanmış. Bu arama motoru tarafından kullanılan filtreleme özelliği, sonuçlarda cinsel içerikli veya yetişkinlere yönelik içeriklerin görüntülenmemesini sağlıyor (Okumuş, 2021). Çocuklar tarafından yapılan aramalarda yalnızca kendi yaş gruplarına uygun içerikler görüntüleniyor. Kidz Search, çocuklar tarafından kullanılmak üzere tasarlanmış bir başka filtrelenmiş arama motoru örneği. Türkçe dilinde sonuç verme kapasitesi nedeniyle rakipleri arasında tercih edilen bir arama motoru olan Kidz Search, Google'ın temel altyapısını kullanıyor. Bu arama motorunda çok sayıda grup oluşturulması, eğitim, oyun, eğlence, video ve bilim gibi çeşitli konulara ilişkin istenen sonuca ulaşmayı kolaylaştırıyor. Arfbot, özellikle çocuklar için tasarlanmış web sitelerinde arama yapılmasını sağlarken, şiddet ve müstehcen içeriğin görüntülenmesini önlemek için bir filtreleme yöntemi kullanıyor. Google güvenli arama ise , güvenli arama teknolojisini kullanarak ek bir filtreleme katmanı sunmanın yanı sıra sık sorulan soruların ve aramaların sezgisel olarak tamamlanmasını sağlıyor (Okumuş, 2021).
Kaynaklar
Okumuş, M. İ. (2021) Dijital Medya ve Çocuk “Çocuklar İçin Güvenilir Arama Motorları Önerileri” Sayfasının incelenmesi. https://dijitalmedyavecocuk.bilgi.edu.tr/2021/05/19/cocuklar-icin-guvenli-arama-motoru-onerileri/ (Erişim tarihi: 14.04.2024)
UNICEF (2017) “DÜNYA ÇOCUKLARININ DURUMU / Dijital bir Dünyada Çocuklar” Raporunun incelenmesi. https://www.unicef.org/turkiye/media/4291/file/D%C3%BCnya%20%C3%87ocuklar%C4%B1n%C4%B1n%20Durumu%202017:%20Dijital%20bir%20D%C3%BCnyada%20%C3%87ocuklar.pdf (Erişim tarihi: 14.04.2024)