Çocukların Sosyal Becerileri Dijital Dünyada Şekilleniyor
Sosyal medya kullanımının artmasıyla birlikte çocukların arkadaşlık ilişkileri ve sosyal becerileri nasıl şekilleniyor? Araştırmalar, sosyal medyanın çocukların arkadaşlık ilişkilerini ve sosyal becerilerini nasıl etkilediğini ortaya koyuyor. Çevrimiçi platformlarda kurulan duygusal bağlar, çocukların geleneksel arkadaşlık kavramını yeniden tanımlıyor. Araştırmalar, gençlerin çevrimiçi platformlarda duygusal bağlar kurduğunu ve bu bağlantıların arkadaşlık ilişkilerini nasıl etkilediğini gösteriyor.
Günümüzde sosyal medya kullanımı, çocukların ve gençlerin arkadaşlık kavramını ve sosyal becerilerini köklü bir şekilde değiştiriyor. Erken dönemde edinilen arkadaşlıklar, çocukların sosyalleşme, doğru iletişim kurma ve sorun çözme gibi beceriler kazanmasına önemli ölçüde katkı sağlıyor (Çelik, 2022). Arkadaşlık ilişkilerinin niteliği ise cinsiyet, dil, din, yaş ve çevre gibi birçok unsur tarafından belirleniyor (Fehr, 2018). İnternet ve ağ teknolojilerinin gelişmesiyle birlikte, arkadaşlık kavramı da çevrimiçi bir boyut kazanmış durumda. UNICEF'in 2017 raporuna göre, dünya genelinde her üç internet kullanıcısından biri çocuk (UNICEF, 2017).
Çevrimiçi arkadaşlıkların yükselişi
Çocuklar artık okullar, mahalleler ve parklar gibi geleneksel sosyal ortamlardan ziyade, sanal ortamlarda arkadaşlık kurmayı tercih ediyor. PEW Araştırma Merkezi'nin 2015 yılında yaptığı bir araştırma, 13-17 yaş arası gençlerin %57'sinin çevrimiçi olarak yeni arkadaşlar edindiğini ve %29'unun beşten fazla yeni arkadaş edindiğini ortaya koydu (PewResearch, 2015). Bu oran, erkekler arasında %61, kızlar arasında ise %52 olarak tespit edildi.
Çevrimiçi arkadaşlıkların büyük bir kısmı, Facebook ve Instagram gibi sosyal medya sitelerinde kuruluyor. Çevrimiçi arkadaş edinen gençlerin %64'ü, sosyal medya aracılığıyla biriyle tanıştıklarını belirtiyor. Ağ bağlantılı video oyunları ise %36 oranında yeni arkadaşlıkların kurulduğu platformlar arasında yer alıyor (PewResearch, 2015). Ayrıca, kızların diğer bireylerle sosyal medya aracılığıyla tanışma olasılığı erkeklere göre daha yüksek (%78'e karşı %52), erkeklerin ise çevrimiçi oyun platformlarında yeni arkadaşlar edinme olasılığı daha yüksek (%57'ye karşı %13) olarak görülüyor.
Sosyal medyanın riskleri ve ebeveynlerin rolü
Yau ve Reich (2018), ergenlerin çevrimiçi arkadaşlıklarının niteliklerini inceleyerek, bu arkadaşlıkların çevrimdışı arkadaşlıklarda görülen bazı olumlu özellikleri taşıdığını tespit etmiş. Anderson ve Jiang (2018) ise gençlerin sosyal medya ve teknoloji kullanımına dair kapsamlı bir rapor sunarak, bu platformların gençlerin sosyal hayatlarını nasıl etkilediğine dair önemli bulgular ortaya koymuş. Sosyal medya platformları, çocuklar ve gençler için sosyalleşme ve arkadaşlık kurma fırsatları sunarken, aynı zamanda güvenlik ve gizlilik sorunları da yaratabiliyor. Yanlış kurulan arkadaşlıklar ve çevrimiçi ortamda karşılaşılan riskler, çocukların dijital dünyada dikkatli olmalarını gerektiriyor. Bu noktada, ebeveynlerin rolü büyük önem taşıyor. Geleneksel eğitim metotlarından ziyade, çocukların ruh dünyasına dokunarak ve dijital okuryazarlık eğitimi ile etkili bir iletişim kurarak, ebeveynlerin çocuklarına rehberlik etmeleri gerekiyor (Demirel & Göka, 2022).
Kaynaklar:
Anderson, M., & Jiang, J. (2018). Teens, social media & technology 2018. https://www.pewresearch.org/internet/2018/05/31/teens-social-media-technology-2018/
A.Lenhart (2015). Social Media and Friendships, Meeting, Hanging Out and Staying in Touch: The Role of Digital Technology in Teen Friendships. https://www.pewresearch.org/internet/2015/08/06/chapter-1-meeting-hanging-out-and-staying-in-touch-the-role-of-digital-technology-in-teen-friendships/
Çelik, A. (2022). Erken Dönem Arkadaşlıkların Sosyalleşmeye Katkıları. Sosyoloji Dergisi.
Demirel, Y., & Göka, E. (2022). Ergenlerin Çevrimiçi Başlayan Arkadaşlıkları Tehlikeli Olabilir: Riskler ve Önlemler. Journal of Cognitive Behavioral Psychotherapy and Research. https://psycnet.apa.org/record/2023-82007-007
Fehr, B. (2018). Friendships: Development, Ecology, and Evolution of a Relationship. Cambridge University Press.
Pew Research Center. (2015). Teens, Technology and Friendships.
UNICEF. (2017). The State of the World’s Children 2017: Children in a Digital World. UNICEF.
Yau, J. C., & Reich, S. M. (2018). Are the qualities of adolescents’ offline friendships present in digital interactions?. Adolescent Research Review, 3, 339-355. https://link.springer.com/article/10.1007/s40894-017-0059-y
