Çocuklarımızı Virüs Hastalıklarından Koruyabiliyoruz, Peki İnternetteki Virüslerden

Teknolojik cihazlarınızın da hastalanabileceğini ya da sizi hasta edebileceğini hiç düşündünüz mü? Eğer cevabınız hayır ise, bunun olma ihtimalini düşünmeniz gerekir. Çünkü internetteki yazılımların hepsi sandığınız kadar masum değil. Zararlı yazılımlar (malware), bilgisayar virüsleri, truva atları (trojanlar), solucanlar, casus yazılımlar ve keylogger’lar gibi çeşitli türlerde karşımıza çıkıyor. Bu yazılımlar, kimlik hırsızlığı, veri kaybı ve kullanılamaz hâle gelen bilgisayar ağları gibi ciddi tehlikeler yaratabiliyor (Şahinaslan, Borandağ ve diğ., 2013). Bu tehlikelerden en çok çocuklar zarar görüyor. COVID-19 sonrasında özellikle zorunlu çevrimiçi eğitimle birlikte, çocukların internet kullanımında önemli artışlar olduğu (TÜİK, 2021) ve UNICEF’in araştırmasına göre her gün 175 binden fazla çocuğun ilk kez internetle tanıştığı belirtiliyor (UNICEF, 2018).

Dijital erişimde dezavantajlı konumda olan çocukların, internete olan ilgisi ve yaşı doğru orantılı şekilde ilerlemekte. Olumlu görülen her bir erişim, yeni bir risk olarak tanımlanıyor. Çocuklar için çevrimiçi oyunlar, sosyal ağ siteleri, yazılım siteleri ve dosya paylaşım ağları tehlike barındırabiliyor (Fedor, 2022). Bu ortamlarda virüslerin ve zararlı yazılımların bilincinde olmayan çocuklar, istenmeyen bağlantılara tıklama veya dosya indirme eğiliminde bulunabiliyor. Çocuklar, zararlı yazılımlar ve hacker’ların güvenilir bir kişi veya kurum gibi görünerek özel bilgilerini ele geçirmesine maruz kalabiliyor. Bu duruma ‘oltalama (phishing)’ deniyor. Bu tür oltalama saldırılarından en az hasarla kurtulmak için ebeveynlerin bilinçli olmaları ve çocuklarını tehditlere karşı koruyup yönlendirmeleri önemlidir.

ESET Dijital Security, çocukların dijital dünyada karşılaşabileceği riskleri sıralarken, ilk sırada zararlı yazılımların olduğunu ifade ediyor (Sabah, 2024). Ayrıca, virüslerin organize suç çetelerine finans sağlayabileceği belirtiliyor (BBC, 2015). Ebeveynlerin, çocuklarına verdikleri kişisel cihazlar üzerinden kendi güvenliklerini de tehlikeye attıkları göz önünde bulundurulmalıdır. Hastalanmamak için nasıl ki öncesinden önlem alıyorsak, çevrimiçi dünyada teknolojik hastalıklara kapılmamak için de birtakım önlemler alınabilir. Bu teknolojik hastalıkların önüne geçmek için bazı virüs önleme yöntemleri bulunuyor.

Dijital güvenlik için kullanılan Kaspersky, Avast, Panda gibi anti-virüs programları bilgisayarlarda bulundurulmalı ve güncelliği takip edilmeli. Çocuğun bilinmeyen web sitelerinde gezinmesi sınırlandırılarak bu sitelerden dosya indirme ve linke tıklama eğilimine karşı bilinç oluşturulmalı. Ebeveynlerin çocuklarıyla etkili iletişim kurması uzmanlar tarafından şiddetle tavsiye edilmekte. Etkili iletişim, çocuklarda oluşabilecek içe kapanıklık ve korkunun önüne geçilerek olası mağduriyet durumlarında ortak hareket edebilme imkânı yaratmak için oldukça önemli. Ebeveynler ile birlikte devlet kurumlarına ve okul yöneticilerine de bu konuda sorumluluk düşüyor (Canbek & Sağıroğlu, 2007). İnternet güvenliği ile ilgili içeriklerin ders müfredatlarına eklenmesi, çocukları bilinçlendirme açısından büyük önem taşıyor. Dijital ortamda çocukların güven içerisinde olmaları ancak alınacak bu yöntemler sayesinde sağlanabilecek.