Çocukların Dijital Güvenliği: Ebeveynler için Bilinçli Adımlar
Psikolog Berna Özdemir, sosyal medya kullanımının artmasıyla birlikte çocukların dijital mahremiyetinin ve güvenliğinin önemini vurgulayarak, ebeveynleri çocukların dijital deneyimlerini korumak için bilinçli adımlar atmaya çağırıyor.
Çocukların çevrimiçi paylaşımlarının ve sosyal medya kullanımlarının dijital gizlilik ve güvenlikleri üzerindeki risklerini ve sonuçlarını incelemek için çeşitli çalışmalar yapılmaya devam ediyor. Bu çalışmalardan biri (Steinberg, 2017), ebeveynlerin çocuklarının fotoğraflarını ve kişisel bilgilerini sosyal medyada paylaşması anlamına gelen 'paylaşım' konusuna odaklanıyor. Çalışma, bu tür paylaşımların çocukların mahremiyeti ve gelecekteki dijital ayak izi üzerindeki potansiyel olumsuz etkilerini vurguluyor. Bir başka çalışma ise (Blum-Ross & Livingstone, 2017), ebeveynlerin çocukların rızası olmadan paylaşım yapmasının onların kişilik haklarına ve psikolojik gelişimlerine nasıl zarar verebileceğini araştırıyor. Çocukların dijital dünyada karşılaştıkları riskleri tartışmakta ve ebeveynlerin ve toplulukların dijital güvenliklerini artırmak için alabilecekleri önlemleri öneren başka bir çalışmalar (Hargittai & Marwick, 2016; Krasnova et al., 2019), ebeveynlerin çocuklarının mahremiyetini koruma konusundaki bilinçli adımlarının, çocukların dijital güvenliği üzerinde olumlu etkileri olduğunu gösteriyor. Ebeveynlerin ve çocukların sosyal medyadaki mahremiyet yönetiminde güven ve iletişimin rolünü araştıran söz konusu çalışmalar, ebeveynlerin çocuklarının mahremiyetini korumaya yönelik bilinçli çabalarının dijital güvenlikleri üzerinde olumlu etkileri olduğunu ortaya koyuyor. Aile danışmanı ve psikolog Berna Özdemir, ebeveynlerin çocuklarının fotoğraflarını ve kişisel bilgilerini kamuya açık platformlarda paylaşması konusuna dikkat çekerek, bu durumun istenmeyen dikkatleri üzerine çekebileceğini ve çocuğun güvenliğini tehlikeye atabileceğini belirtiyor. Özdemir, çocukların rıza gösterme yetisinden yoksun olduğunu ve bu tür paylaşımların kişilik haklarına ve psikolojik esenliklerine zarar verebileceğini vurguluyor.
“Potansiyel olarak istenmeyen kişilerin dikkatini çekebilir”
Aile danışmanı ve psikolog Berna Özdemir, çocukların mahremiyet konusunda sık karşılaşılan sorunlardan birinin ebeveynlerin, çocuklarının fotoğraflarını ve kişisel bilgilerini herkese açık platformlarda paylaşmaları konusuna dikkat çekerek, potansiyel olarak istenmeyen kişilerin dikkatini çekebileceğini ve çocuğun güvenliğini tehlikeye atabileceğini söylüyor. Çocukların henüz rızalarını ifade edebilecek yaştaki bir zihinsel gelişime sahip olmadıkları için, bu tür paylaşımların kişisel haklarına ve psikolojik olarak kişiliğine zarar verebileceğini vurguluyor. Özdemir, çocukların mahremiyet konusundaki farkındalıklarını artırmak için ebeveynlere bu konu ile ilgili birçok araştırma ve kaynağın mevcut olduğunu belirtiyor. Uzman yardımı ile bu kaynakları eleyerek işe yarayan tavsiyeleri not almalarının ebeveyn ve çocuk gelişimi için önemli olduğunu vurgulayan Özdemir, çocukların ebeveynleri ile vakit geçirmek ve oyunlar oynamak istediklerini, edinilen bilgiler ile çocuğa aktarım yapılabileceğine ve bu sayede üretkenliğin korunarak çocukların aynı zamanda keyifli vakit geçireceğini söylüyor. Böylece çocuklar mahremiyet konusunda eğitilmiş oluyor.
Dijital Mahremiyetin Önemi
Berna Özdemir, çocuklara mahremiyet konusunda güvenli sınırları öğretmek için kullanılan yöntemlerin okul öncesi ve okul çağındaki çocuklar için oyunlar, hikayeler ve etkinliklerin etkili olduğunu belirtiyor. Millî Eğitim Bakanlığı Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık müfredatında bu konulara yer verilmesinin de önemini vurguluyor. Çocuklara "hayır" demenin, istemedikleri şeyleri yapmaktan kaçınmalarına ve kişisel sınırlarını korumalarına yardımcı olacağını, oyunlar veya etkinlikler ile açıklanabileceğini, bu tür oyunların veya etkinliklerin eğlendirici olduğu için çocukların konuyu anlamalarını ve içselleştirmelerini kolaylaştırdığını söyleyen Berna Özdemir, özel gereksinimleri olan çocuklar için ebeveynlerin bu konuda uzmanlardan yardım almaları gerektiğini ifade ediyor. Çocukların özgüvenini destekleme ve olumlu benlik algısını geliştirmek hakkında tavsiyelerde bulunan Özdemir, çocuklara seçenekler sunmanın, sorumluluk vermenin, doğru davranışlarından dolayı onları övmenin özgüveni arttıracağını söylüyor. Çocukları dikkatlice gözlemlemek, yeteneklerini keşfetmek ve onları yönlendirmek onların benlik algılarını olumlu yönde etkiliyor.
Özdemir, ebeveynlerin çocukları ile yapılacak aktivitelerin çocuğun gelişimi için oldukça önemli olduğunu ve teknoloji kullanımını sınırlamak yerine dengelemenin mutlaka oluşturulmasını gerektiğini söylüyor. Berna Özdemir, çocukların arkadaşları ile güven içinde oynayacağı bir ortam oluşturulmasını önererek oyun oynamanın çocuklar için önemine değiniyor. Teknolojideki bazı eğitici programlar çocukların dil ve okuma gelişimini, problem çözme yeteneklerini ve hayal güçlerini artırabileceğini bazı programların ise onların ufuklarını genişletebileceğini belirten Özdemir, çok fazla tablet, televizyon veya telefon kullanımının çocuklarda dikkat eksikliği, davranış bozuklukları ve öğrenme güçlükleri gibi birtakım olumsuzluklara neden olabileceğini söylüyor. Bazı araştırmalarda, aşırı teknoloji kullanımının otizm belirtileri gösteren çocuklarda artışa neden olacağının belirtildiğini ve bu durumun otizme benzer davranışlar sergilemeye neden olabileceğini ifade ediyor.
Kaynakça:
Blum-Ross, A., & Livingstone, S. (2017). The trouble with ‘sharenting’. Parenting for a Digital Future: How Hopes and Fears about Technology Shape Children's Lives, 70-86.
Hargittai, E., & Marwick, A. (2016). "What can I really do?" Explaining the privacy paradox with online apathy. International Journal of Communication, 10, 3737-3757.
Krasnova, H., Veltri, N. F., Eling, N., & Buxmann, P. (2019). Why men and women continue to use social networking sites: The role of gender differences. Journal of Strategic Information Systems, 28(1), 50-65.
Steinberg, S. B. (2017). Sharenting: Children's privacy in the age of social media. Emory Law Journal, 66(4), 839-884.