OTC Ürün Reklamlarının Çocuklara Cazip Gelen Yönleri ve Pazarlama Stratejileri

OTC ürünlerin pazarlama stratejileri ve çocuklar üzerindeki etkileri konusunda yapılan araştırmalar, çocukların reklamları görsel ve işitsel hafızalarında daha kolay tuttuklarını ve bu bilgileri ebeveynlerine aktardıklarını gösteriyor (Calvert, 2008). Çocukların, televizyon ve internet reklamlarından yoğun bir şekilde etkilendiği ve bu reklamların satın alma isteklerini tetiklediği biliniyor (Buijzen & Valkenburg, 2003). Çizgi film karakterlerinin ve parlak renklerin çocukların dikkatini çekme üzerindeki etkisi, yapılan birçok çalışmada doğrulanmıştır. Göz alıcı renkler ve sevilen karakterler, çocukların ürünlere olan ilgisini artırmakta ve bu da pazarlama stratejilerinde etkin bir şekilde kullanılıyor (Boyland et al., 2013). Çocukların kişisel tercihlerinin pazarlama stratejilerine yansıması, firmaların ürün ambalajlarını cinsiyetlere göre ayırması ile de gözlemleniyor. Bu ayrım, çocukların tüketim alışkanlıklarını belirleyici bir faktör olarak öne çıkıyor (Kurnit, 2004). Ebeveynlerin bu konuda bilinçli olması ve çocuklarına yönelik reklamların etkilerini minimize etmek için gerekli önlemleri alması gerekiyor. Reklamların çocukların sağlık üzerinde olumsuz etkilerini azaltmak için daha sıkı düzenlemeler ve bilinçlendirme kampanyaları yapılması önerililiyor (Hastings et al., 2003). Eczacı Tolgacan Aydemir, çocukların OTC (reçetesiz satılan) ürünlere olan ilgisini ve bu ürünlerin reklamlarının çocuklar üzerindeki etkisini vurguluyor.

OTC (Over the Counter) ürün kavramı, eczacılıkta reçetesiz olarak satılan ilaçları, gıda ve vitamin takviyelerini tarif etmek için kullanılan bir tanım. Kayseri’de OTC ürün kullanımı hakkında bilgi veren Eczacı Tolgacan Aydemir, çocukların bu ürünlere olan taleplerine dikkat çekiyor. COVID-19 pandemisi, tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de birçok alışkanlığın değişmesine sebep oldu. Değişen bu alışkanlıkların başında ise sağlık alanındaki değişiklikler geliyor. 2016 yılında yaklaşık 735 milyon TL büyüklüğündeki OTC pazarının, 2021 yılında 950 milyon TL’ye ulaştığı bildiriliyor. Bu ürünler arasında yetişkinlerde vitamin ve mineral takviyeleri pastanın büyük dilimini alırken, çocuklarda ise balık yağı takviyeleri yüksek satış oranlarına sahip oluyor. İnsanlar kendi ihtiyaçları olduğunda bunları ertelerken, konu çocukları olduğunda özellikle sağlık alanında herhangi bir ertelemeye gitmiyorlar. Ülkemizde ilaç ürünlerinin reklamları yasak iken, ilaç dışı ürünlerin reklamları ise yazılı ve görsel basında, internet ortamında serbest olarak veriliyor. Reklamların çocuk üzerindeki etkisi düşünüldüğünde, ailesi ile birlikte eczaneye ilaç almaya giden çocuk, reklamını gördüğü bir ürünü ailesinden talep edebiliyor. Firmalar, çocukların ilgilerini daha fazla çekebilmek için ürün reklamlarında çizgi film karakterlerini kullanıyor. Bu yöntem ile çocuklar tüketime daha kolay yönlendiriliyor.

Eczacı Aydemir’e çocukların ilgisini çeken ürün çeşitleri sorulduğunda, çocukların televizyonda gördükleri ürünlerin reklamlarını kolay hatırladıklarını ve ailelerine hatırlattıklarını belirtiyor. Bu ürünler arasında Kral Şakir, Örümcek Adam ya da Disney karakterleri gibi tanınan çizgi filmler paketlerde resmedilmiş ise içeriğinin ne olduğu dikkate alınmadan çocuklar tarafından talep ediliyor. Çizgi film karakterleri dışında çocukların dikkatini çeken diğer en önemli unsur ise hayvan resimlerinin olduğu. Çocuklar, sevdikleri bir hayvanın resmini ürünlerin ambalajında gördüklerinde doğrudan o ürüne yönelip dokunmaya çalışıyorlar. Ürün ambalajlarının parlak, göz alıcı ve kırmızı, turuncu gibi renklerle süslenmesi çocukların dikkatini çeken diğer unsurlar olarak görülüyor. Eczacı Aydemir, kız ve erkek çocuklarının da renk ayrımına dikkat ettiklerini; kızların pembe, kırmızı gibi renkli ambalajları tercih ederken, erkek çocukların mavi ve sarı renklerini tercih ettiklerini belirtiyor. Firmalar, çoğu üründe çocukların bu hassasiyetlerini gözeterek, erkek ve kız çocuklarının satın alabileceği ürünleri renklerine ya da çocukların tercih ettikleri çizgi film karakterine göre ayırıyor. Firmalar tarafından çocuklara yönelik hazırlanan bu pazarlama stratejisi, geniş müşteri kitlesine ulaşıyor. Konu ilaç olduğunda, kontrolsüz kullanılan bu ürünler çocukların sağlığına zarar verebileceği göz önünde tutularak, ebeveynlerin bu konuda daha dikkatli olması gerektiği öneriliyor.